We sitte midden yn ‘e lammefangerstiid. Altyd wer hartstikkene moai mar drok. Lykwols is myn bistedoktersbestean blykber noch net bannich genôch om’t ik sels ek nochris sa noadich skieppeboer wêze wol. Dat jout ferdivedaasje by de fleet. Foaral by de swarte skiep yn de meast blanke Tekselske famylje want mei-inoar foarmje sy in moaie multykultyklup.
Yn de keppel fan goed tweintich skiep rinne der by ús efter yn ‘t lân trije swarte. Stammem fan dat stel is Betty, in nuete swartblês. Jierren ferlyn al folslein ynboargere. Sûnt sy har entree makke, rint se altyd foarop. At sy oer de daam komt, komt de rest ek wol. Maklik foar de boer. Betty is net de jongste mear en sit yn in soarte fan oergong. Gewoanwei geane skiep dan nei de merk, mar Betty net. Sy is bysûnder. Se mei âld wurde oan de Ayttawei en dêr stjerre.

Betty hat twa neikomlingen yn ús keppeltsje. De iene hjit fan Lytse Betty, mar wurdt ek wol Betty 2 neamd. Lyk as har mem in rassuver swartblês en nóch nueter. Doe’t se ferline jier foar ‘t earst lamme, hie se de famylje te fiter op 1 april. Se wie noch net thús helle, want se wie pas de fjirde fan de aprilmoanne útrekkene. Mar se rekke earder yn ’e fleagen en lamme pardoes yn ‘t lân. Lokkich rêde se harsels. Se brocht in helder twillinkje.
Dit jier hie se just krekt op 1 april de tiid en wer hold se de skieppeboer foar ‘t lapke. No mei falske weeën. Dyselde jûns lei se wer lekker te wjerkôgjen...
Pas op 3 april wie it dan echt safier. Dy moarns wie se net roppich op de biks en efkes nei tolven hong der in grutte wetterblaas ûnder de sturt. Gau waard se yn ‘t hok dreaun en al rillegau dêrnei kaam der in snútsje foar ‘t ljocht. Soan Jetse fong it earste laam, syn heit helle de twadde efterstefoaren. Beide binne it eilamkes. Beppe Betty is yn elts gefal wakker grutsk! Mem fansels ek. En Jetse tinkt: faaks sit der no wer in Betty 3 by?

De oare dochter fan de âlde Betty hjit fan Blacky. In folweardige bastert en fierwei de grutste fan de hiele skiepebinde. Eartiids wie se hielendal swart, no is se moai griis. Se brocht al earder twa kear twa wite lammen, mar dit jier wie se grouwer as ea. Dochs rûn sy, lyk as har healsuster, ek oer tiid. De hiele dei hie se har ôfsûndere ear ‘t har lammerij dy jûns útein sette. Ienris yn it kreamhok kaam der earst in hurdgiel laam. Dat bart wol faker; dat binne neffens skieppeboeren de sterkste! Nûmer twa wie swierder en moast ik in bytsje helpe. Dizze wie sniewyt, mar ek tige helder. Yn de ûnderstelling dat der no wol net mear komme soene, fielde ik foar de wissichheid noch ien kear yn ‘t skiep. Hiel fier fuort rekke ik, ferdraaid noch en ta, dochs noch in poatsje. In toutsje moast útkomst bringe. Doe kaam der in prachtich swartbleske foar ‘t ljocht. In trijeling! It kleurrike stel waard foar harren mem dellein. Wa is der bang foar White, Yellow and Black? Blacky yn elts gefal seker net! Sûnder ûnderskied slikke sy alle trije om bar skjin en droech. Altyd wer in machtich moai gesicht. Net folle letter rûn it trijetal al wakker nei it memmejaar te longerjen. Seker net minder moai!

Wat soks oanbelanget kin Wylde Geart noch in bulte leare fan dy smeltkroes fan ús multykulty feestapeltsje. Akseptaasje, yntegraasje en in protte ferdivedaasje sûnder ûnderskied. Al moat ik wol earlik tajaan dat as in laam ienris goed en wol oannaam is, it dan net besykje moat om efkes it jaar te priuwen fan in oare mem. Dy feecht meastentiids om har hinne dat it net moai mear is. Dan binne skiep ek al wer net folle better as Wylde Geart... Mar hawar, in kommune hoecht it no ek wer net te wurden, no? Moat der net oan tinke!

Waarom het soms maar niet wil lukken het vlooientheater uit te roeien

Ik praat tegen dieren. Maar dat maakt mij toch nog geen Dokter Dolittle? Het zou wél makkelijk zijn als beesten me konden vertellen waar de pijn zit. Scheelt heel wat onderzoek.

“Dat consult hoeft voor mij niet zo, kunnen we dat niet zonder doen?” Of: “Ik was buiten het spreekuur, dan hoef ik toch geen consult te betalen?” Mijn klare reactie op die laatste: “Nou, eigenlijk had ik u een spoedconsult in rekening moeten brengen, maar dan was u juist nog duurder uit geweest…”

Op in pleats hjir flakby wennen noch net iens sa hiel lang ferlyn in boer mei syn frou, in hûn, in stikmannich kij en in keppel skiep. It wie maitiid en de lammerij wie hast dien. De skuorre siet grôtfol mei heech- en leechtoanich bletterjend fee. Der wie noch mar ien touke dat lamje moast.

Het is kwart voor acht zondagochtend als ik door de telefoon wordt gewekt. Best nog wel een Christelijke tijd. Dat is al bijna uitslapen, nietwaar?

Koartlyn moast ik sels op ‘e snijbank. My waard deselde ridel ôfdraaid dy’t ik ek altyd doch at ik mei eigners in operaasje-ôfspraak meitsje foar harren bist. Ik mocht de jûns derfoar nei achten net mear ite en dyselde deis ek gjin drinken mear nimme.

Een goed gebit is niet alleen voor ons maar ook voor onze huisdieren van levensbelang! Voornamelijk om te eten natuurlijk. Bij de hond echter ook in sport en spel of tijdens ‘het werk’. Om met een bal te spelen; een tak, een frisbee of ‘wild’ te apporteren of om het te laten zien als het echt nodig is. Ter zelfverdediging of om ingezet te kunnen worden als politiehond om boeven te pakken. Katten daarentegen jagen meer voor zichzelf, ook al is dat meestal louter voor de ‘sport’. Tanden en kiezen dienen daarvoor gezond en sterk te zijn. Vier op de vijf honden en katten ouder dan 3 jaar hebben last van hun gebit. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door tandplak en tandsteen. Tijdige behandeling voorkomt ellende. Preventie is uiteraard nog beter.

De afgelopen weken bewoog ik me wat ongemakkelijk door de spreekkamer. Zelf onder het mes geweest bij de ‘minskedokter’. Een orthopedisch chirurg heeft poliklinisch een kijkje in mijn knie genomen. Was daardoor tijdelijk tot krukken veroordeeld. Artroscopie, een prachtige techniek die zijn intrede ook al met verve in de diergeneeskunde heeft gedaan. Onze praktijk verwijst hiervoor naar het dierenhospitaal. Over kijkoperaties geschreven, zo rond de jaarwisseling is het gewoonte om eens even een terugblik te werpen. Had ik nu toch wat meer tijd voor…

Dat was me er eentje! Jan Schaafsma, voormalig wethouder in Leeuwarden. Stond mede aan de wieg van het Noordelijk Filmfestival in 1976 las ik onlangs. Dat wist ik niet. Een no-nonsense man. Hij zette destijds gewoon zijn eigen secretaresse aan de kassa. Dat tekende zijn pragmatisme. Hij was in die tijd ook mijn wiskundeleraar op de RSG aan het zaailand. Zeer markant persoon. Ook letterlijk. Liep altijd parmantig met zijn enorme buik ver voor zichzelf uit. Wiskunde is helaas voor mij algebracadabra gebleven. Mijn examen heb ik met de hakken over de sloot gehaald omdat ik kansberekening wél snapte. Daarom doe ik nooit aan loterijen mee, tenzij deze uitsluitend een goed doel nastreven. Dan wint het charitatieve aspect het van de ratio.

Al ben ik geen economisch rekenmirakel, ook ik moet geregeld een begroting maken. Voor elke patiënt meestal zelfs twee.

Ik geloof niet in reïncarnatie. Wel in een tweede leven. Mukkus is het levende bewijs.

Zelden word ik onheus bejegend. Maar soms weet ik me even geen raad met mijn aanspreektitel.

“Yeah, yeah, yeah, yeah”, hoor ik Adèle Bloemendaal al schmieren. Maar dan met een gewijzigde tekst van de hand van een gewiekste songwriter met een scherpe pen in een spotje van de Dierenbescherming. Naar het bijna gelijkluidende liedje uit ‘Het schaep met de vijf pooten’ van de beroemde meester, Harry Bannink.

Mijn kreet vanuit de OK was blijkbaar afdoende alarmerend, want mijn collega kwam meteen toegesneld. Even kordaat was zijn reactie. Vakkundig injecteerde hij een minuscule hoeveelheid adrenaline rechtstreeks in het kleine hartje van Dodo. Na luttele ogenblikken zagen we de hartslag steviger worden op het kleine borstkastje en even later kon ik het beademen zelfs staken. Gelukkig, dappere Dodo had het overleefd!

Onthutst werd ik deelgenoot gemaakt van het slagveld van die nacht. Midden in het dorp. Drie van een vijftal kippen en hun haan waren in koelen bloede vermoord. Alle drie onthoofd en eentje daarvan lag zonder ingewanden half door het gaas getrokken. De anderen, waaronder een onverstoorbaar broedse hen, waren miraculeus gespaard gebleven. Toevallig had ik diezelfde ochtend gehoord dat vlakbij een vos huist. Reintje had hier vast en zeker huisgehouden. ’s Nachts goed ophokken was de enige remedie die ik kon bedenken.

Jong geleerd, oud gedaan. Door schade en schande word je wijs en wijsheid komt met de jaren. Dat zijn waarheden als een koe. Die klinken als een klok en staan als een huis. Je leert nooit sneller dan door domweg te doen en niet door te laten. Ervaringen opdoen, heet dat. Maar… , je bent nooit te oud om te leren!

In de Griekse mythologie kon de oppergod Zeus zijn driften meer dan eens niet in toom houden. Hij wist de door hem om haar buitengewone schoonheid beminde Leda, gemalin van de toenmalige Spartaanse koning, te verleiden door in de gedaante van een zwaan te verschijnen. Leda baarde een ei waaruit Helena ontsproot, die later de Trojaanse oorlog zou ontketenen.

Wie kent het niet: dat zielige jonge poesje dat voor de deur van je vakantiehuisje staat te mauwen om eten. Of die aandoenlijke pup die iemand op de plaatselijke markt aan je probeert slijten. Of die schurftige hond die overduidelijk jongen heeft en steeds schichtig voorbij komt lopen. Als dierenliefhebber wil je daar natuurlijk het liefst wat aan doen. Toch is het beste advies: hoe schattig of zielig deze dieren ook lijken, neem nooit dieren uit het buitenland mee naar huis!

Zowel binnen de ‘Bistedokterspraktijk’ als daarbuiten is er aan ‘actie’ momenteel geen gebrek. Volgens een natuurkundige wet levert een actie altijd een reactie op. Voorspelbaar dan wel onvoorspelbaar. Met name wanneer een actie onderhevig is aan de grillen van het menselijk karakter, is het resultaat moeilijk te voorspellen. Het is nog maar de vraag of een actie dan aan zijn verwachtingen voldoet. Zeker wanneer twijfel of vermoeidheid toeslaat tijdens zo’n proces, is de reactie vaak navenant lauw en valt het eindresultaat tegen. Ervoor gaan is dus het devies, anders kun je het beter laten!

De vakantie…! Héééééérlijk. Even de alledaagse beslommeringen vergeten. Lekker. Alleen de voorbereidingen al… Maar is deze leuke periode, de vakantie, ook leuk voor uw huisdier? Gaat ie mee, en hoe dan? Zo niet, heeft u al een logeeradres geregeld? Ook dát hoort bij een goede voorbereiding! Dan kan iedereen, inclusief uw huisdier, de vakantie onbezorgd tegemoet zien.
“Vakantie: ook leuk voor uw huisdier?!” is dan ook het thema van de Week van het Huisdier, die dit jaar gehouden wordt van zaterdag 17 mei tot en met zondag 25 mei. Het thema richt zich vanzelfsprekend niet alleen op honden en katten, maar ook op alle andere huisdieren zoals cavia’s, konijnen, vissen, schildpadden etc.

De technyk stiet net stil. Likernôch alles wat by minsken kin, kin in pear jier letter by bisten ek. Jo kinne it sa mâl net betinke. Ortopedyske operaasjes, transplantaasjes, gentechnology en wat al net mear, de wittenskip soarget dat de bistedokterspraktyk by de tiid bliuwt. Salang it de maatskippij ekonomysk foar de wyn giet, kinne en wolle de baaskes it foar harren bisten wol bekostigje. Ek medyske attributen sjocht men hieltyd mear yn de bistewrâld. Bygelyks (sinne-) brillen binne der al lang foar de hûn; it gehoarapparaat liket dêrfoaroer noch takomstmuzyk. Of is dat ek al yn gebrûk?

Als er eertijds een kind op komst was werd de kraamzorg door bakers gedaan. Dit waren ongeschoolde maar erg toegewijde en meestal wat oudere vroedvrouwen uit de naaste omgeving. Vaak trad een buurvrouw of de eigen moeder - en tevens aanstaande oma of beppe - op als baakster. Die kende immers het klappen van de zweep en wist van de hoed en de rand. Of om in de kraamsfeer te blijven: die herkenden de krampen van de weeën en wisten van de navel en de streng. Gesneden moederkoek. Bovenal voelde het vertrouwd voor de jonge moeder om bijgestaan te worden door iemand uit de eigen kring. Tegenwoordig doen goed geschoolde zorgverleners beroepsmatig de kraamzorg.
In de natuur is er een vergelijkbaar fenomeen. Binnen een troep wolven bakeren de sociaal zwakkere teven tijdens het jongen van de ranghoogste wolvin. Daarna dienen ze ook nog eens als min en zogen het kroost, zodat de wolvin haar leidinggevende taken kan vervullen. Over vrouwenemancipatie gesproken!
Hoe vergaat het de moderne huishond als die moet jongen? Die moet het vooral van haar baas hebben. En als die het niet meer weet wordt er professionele hulp van de dierenarts verwacht. Of zijn er ook nog alternatieven?

Ik vind het maar een saaie sok, die Bram. Onverstoorbaar en oersaai. Veel liever had ik de stem van Eva gedownload, maar dat vond vrouwlief weer niet zo’n goed idee. Nu zit ik met die droogkloot opgezadeld. Nou dan waren afgelopen herfstvakantie de conversaties in onze auto tijdens de tour met het hele gezin midden in de spits dwars door het centrum van Parijs nogal wat levendiger. Lekker ouderwets met de kaart op schoot, daar ben ik namelijk van gecharmeerd. En dan het hotel opzoeken aan de voet van Montmartre. Al moet ik eerlijk toegeven dat autonavigatie toen wel erg makkelijk geweest zou zijn. Die Bram Bram, zoals ik mijn nieuwe speeltje liefkozend ben gaan noemen, had vast een rustgevende invloed op de chauffeur gehad tussen al dat neurotisch getoeter van die Franse mannetjesputters. Desondanks hebben we nog geen halve kilometer omgereden. En dat met een plattegrond van ergens uit de jaren tachtig!

“Zult u goed op ‘m passen?” “Tuurlijk, dat weet u toch”, stel ik gerust. Elke dag immers nemen we dieren op om nader onderzoek te doen of voor een ingreep. Als ze onder zeil moeten is dat nooit geheel zonder risico, maar dat trachten we met de grootst mogelijke zorgvuldigheid uiteraard zo beperkt mogelijk te houden. Maar afgezien daarvan is het een behoorlijke aanslag op de gemoedstoestand van de patiënt in kwestie. Stress ligt op de loer. En dat is een ongewenste factor, zeker bij een ziek dier. Dat is ook niet anders als het onszelf zou betreffen. Heel soms krijg ik echter wel de indruk dat het baasje of de bazin meer gebukt gaat onder de opname dan dat dierlief er zelf onder lijdt. Een enkeling wil dat zonder schaamte nog wel grif toegeven ook. Maar zeggen dat je nog liever zelf onder het mes moet dan die lieverd, vind ik toch wel vrij ver gaan. Nietwaar?

Met enig gevoel voor dramatiek schreef mijn collega in zijn mededeling naar onze veehouders: “Aan een lange traditie komt een eind…..” Inderdaad, we hebben de dierenartspraktijk aan de Ayttawei in Reduzum per 1 januari dit jaar gesloten. De spreekuren voor de gezelschapsdieren waren al eerder naar Grou verhuisd. Het centrum voor de grote huisdieren met de bijbehorende apotheek zit tegenwoordig ook aan de Oedsmawei, aan de achterzijde van de dierenkliniek wel te verstaan.