Uit de Linepraat


November 2022
Op’e kofje by âld turnster Griet van Essen

Wa wit noch fan de turnprestaasjes en súksessen fan ús doarpsgenoate Griet van Essen, sûnt goed 50 jier Griet de Boer-van Essen? Nei wat gesneup yn âlde kranten en mei it nijs fan hjoed-de-dei oer de turnwrâld, wiene wy wol nijsgjirrich nei de ferhalen en avontueren fan Griet en wat it har yn har jeugd brocht hat. Griet hat fan alles fan dy tiid byholden, plakboeken fol! en nei in koarte skets fan dy jierren, rinne we de tiid mei ús trijen opnij troch.

Griet waard yn 1938 yn it Grouster Leechlân berne en yn 1940 ferhuze de famylje Van Essen nei in pleats by Marsum. In sportive famylje; heit, broer Germ en Griet wiene û.o. goed yn reedriden, mar ek yn oare sporten. Op oanrieden gong Griet op 5-jierrige leeftyd op gymnastyk yn Marsum, dêr’t se op har 10e troch de liedster trochstjoerd waard nei de renommearre turnferiening Quick yn Huzum/Ljouwert. Fan har 10e oant har 25e hat Griet hjir turne, wêrfan 10 jier yn de top fan Nederlân. Om meidwaan te kinnen, moasten je goed wêze op fjouwer tastellen: balke, brêge ûngelikense lizzers, paardsprong en frije oefening. Balke wie Griet har favoryt mei de brêge ûngelyk. 

Ek lei it reedriden har wol en wie se kampioen wurden op ‘e koarte baan yn Menameradiel; dochs hat se de kar foar it turnjen makke. Griet: ‘Ik ha folle letter, yn 1986, ien kear de Alvestêdetocht riden, mar koe pas om 8.30 oere starte; dat wie eins te let en ik bin yn Bartlehiem ôfstapt. Us heit (en broer Germ) ha him meardere kearen riden en fan ús heit ha ik ien fan syn krúskes krigen.’

Hoe faak en wêr trainden jim?

Griet: ‘By Quick trainden we trije kear yn ‘e wike twa oeren yn it gymnastyklokaal fan de Ryks HBS oan it Saailân. Earst gong ik op ‘e fyts, 7 kilometer hinne en werom en letter op in âlde brommer. Dêrneist gongen we om de snein nei Papendal by Arnhem foar de keurkorpstraining. It motto wie: ‘een goede geest is het belangrijkste voor prestaties.’

Ik bin mei 14 jier fan skoalle gien en holp, neist it trainen en wedstriden foar it turnjen, thús op ‘e pleats mei it melken en yn ’t hea. Ek wie der thús romte om te trainen. Us heit sette yn de skuorre de balke klear en hast alle dagen wie ik dêrop oan ’t oefenjen en bûtendoar hiene we ringen en in rekstôk en wiene der mooglikheden om sels te trainen en troch te ûntwikkeljen. “It kaam my net samar ‘oanwaaien’!

De balke yn de skuorre.

Us heit en mem ha my altyd stipe en gongen mei nei wedstriden.”

Wat hat it dy brocht?

“It wurdt in stik fan je libben. Ik ha der

selsfertrouwen troch krigen en leard om troch te setten: de iene hat mear talint as de oare. Je moatte mei wille traine en ik ha in protte oan de trainers te tankjen. Wy krigen yn ús tiid gjin terapy of diëten foarskreaun. Ek wie der gjin geseur en hiene we gjin lêst fan yntimidaasje, lykas je hjoed-de-dei hearre.

It wiene ‘hurde’ trainers, mar ik ha noait op ‘e kop krigen, bin net útfitere en/of slein. Ik ha troch it turnjen yn hiel Europa west en neist de wedstriden hiene we yn ’t bûtenlân ek tiid foar ‘reiskes’ yn de omjouwing, bygelyks yn Eastenryk, Roemenië, Poalen, Dútslân, Frankryk.

Yn 1965 te Helmond by de ynterlân Nederlân-Poalen wie Griet de bêste mei in puntetotaal van 9.50!

En ik ha der in soad kontakten oan oerholden, bin faak frege om hantekeningen en der binne in kear op telefyzje opnamen makke by ús op ‘e pleats.”

Wat wiene de grutste súksessen?

‘Ik bin ien kear 2e wurden mei de Nederlânske kampioenskippen en fjouwer kear 3e. Mar ek fiif kear Frysk kampioen.’

Der wiene yn dy tiid mear favoriten, lykas Janny Vierstra en Alie van Essen-Zondervan (Griet har skoansuster). Sa wie Griet yn 1961 Frysk kampioene, Janny yn ’62 en yn ’63 waarden se beide wer as ‘swier favoryt’ oanmurken.

Op har earelist stiet, dat se 5 kear Frysk kampioen wurden is, 7 kear de noardlike titel (fan Fryslân, Grins en Drinte) ferovere hat, 26 kear meidien hat oan ynternasjonale wedstriden en yn ’66 oan it wrâldkampioenskip yn Dortmund.

Griet op it WK yn Dortmund dêr‘t Nederlân 15e waard.

Foar de Olympyske Spilen yn 1960 yn Rome pleatsten Griet en Alie harren krekt net.

Oare hichtepunten?

‘Neist wedstriden en kampioenskippen wiene der ek ‘demonstraasjes’, dêr’t ik wol 77 kear oan meidien ha; dat wie altyd relaxter as de wedstriden. Moaie oantinkens ha ik ek oan de gymnastradas yn Wenen, Bazel en Stuttgart, mar ek oan in sportgala yn Rotterdam mei û.o. Anton Geesink, in kofjetafel mei prinses Margriet en in diner mei keunstrydster Sjoukje Dijkstra.’

Huldiging!

Yn jannewaris 1965 waard Griet yn Marsum yn ’t sintsje set: hiel it doarp hie de flagge út en mei in landauer waard se mei heit en mem en har trainers, ûnder begelieding fan it muzykkorps, troch Marsum riden en op in folle boppeseal fan kafee ‘De Trije Hoefizers’ huldige foar har turnprestaasjes!

Griet mei Heit en Men yn ’e koets.

Ek wolris blessueres oprûn?

‘Ien kear, yn 1966, gong it hielendal mis by de wedstriden om de noardlike kampioenskippen. Mei it ‘ynturnjen’ op de brêge bruts de hege lizzer finaal ôf en foel ik rjocht nei ûnderen ta, mei de holle op ‘e matte, mei as gefolch skea oan myn tosken (ien ferspile) en in stikken midden-fouttsbonkje en seis wiken yn it gips.’

Ein fan de turnkarriêre en ferfolch?

Nei 10 jier keur turnjen en 26 ynterlân like wedstriden (in rekôr!) hat Griet yn 1967 it dochs wol drege beslút naam om mei it top-turnjen te stopjen. Se waard hjirby ûnderskieden troch de KNGV (Koninklijke Nederlandse Gymnastiek Vereniging) mei it ‘lidmaatschap van verdienste’ en de wurden: ‘Jij hebt de top bereikt door enorme wilskracht en geestelijke instelling. We hebben bewondering voor jouw doorzettingsvermogen en zijn trots op jouw!’

Yntiid wie Griet begûn mei in kursus foar gymliedstjer. ‘Nei’t ik dit diploma helle ha, haw ik by Quick lesjûn oan jonge turnsters, wêrûnder Maartje Schuurmans, dy’t ik hjir yn Reduzum wer tsjinkaam.’

Hoe en wannear Daam tsjinkaam?

‘Ik paste wol gauris op ‘e bern fan (broer) Germ en Alie, dy’t hjir al yn Reduzum wennen en sa kaam ik Daam yn it doarp tsjin. Yn 1971 binne we troud en woe ik wol meihelpe op ‘e buorkerij. Yn 1973 is ús Wilco berne en yn ’76 Sjoerd. Sy hawwe op gymnastyk sitten, mar wiene gjin opfolgers fan Griet. Mar ús pake- en beppesizzer Trynke, dochter fan Sjoerd en Nynke, sit op turnjen yn Dronryp.’
Soe sy de genen fan beppe trochkrigen ha?

‘Ik mei graach nei turnjen sjen; dat fyn ik noch altyd prachtich!’ Hiel aardich is it ek, om de ferhalen te lêzen en de foto’s yn de albums te besjen. Sa posityf en sportyf! Wat kin Griet weromsjen op in moaie turnkarriêre.

Dirk Vermeulen en Jantsje Kalsbeek


Oktober 2022


Johan Bergsma: Boer – Frijwilliger

Op in tongersdei te jûn, krekt nei de Merke ride Joke en ik nei Friens, op wei nei Johan Bergsma. Dit slagge spitich genôch net earder foar it themanûmer fan de Linepraat oer de merke. Je witte wol hoe at it giet, fakânsje, drokte, gêrs wat fan it lân ôf moat; nim mar op. Lokkich ha we no tiid fûn foar it pertear oer mei namme Johan syn jierrenlange ynset as merkekommisje lid. Mar al gau hearre we dat dit net it iennichste frijwillige putsje is fan Johan.

Johan: Boer – Frijwilliger

Johan wennet op de pleats en tegearre mei broer Jos en sûnt maaie ek Jurjen, soan fan Jos en Anke, binne se de maatschap Bergsma. Johan hat altyd op de pleats wenne. “Nei dat ek Heit stoarn is ha we it der eins net iens oer hân. Dat gong automatisch sa en ik woe hjir eins ek net wei”. Neist it boer wêzen makket Johan ek tiid foar oare saken. Hij is ûnder oare merkekommisje lid, spilet toaniel, sit yn Doarpsbelang Friens, sit yn bestjoer en is gastgesin foar skoallebêrn fan de Amersfoortse Berg en organisearret elts jier Frienspop.

Frienspop, dat begûn yn 1996 as in einexamenfeest. De skuorre liende him hjir prachtich foar. Yn de rin fan de jierren is der in bar kaam, binne podiumdielen oanskaft en mear. It is in jierliks werom kommend privé feest wurden, wêr’t Johan mei syn kunde in protte wille oan belibbet.

Doarpsbelang Friens, dêr is Johan noch net sa hiele lang bestjoerslid fan. Johan is hjir hiel dúdlik oer; “Friens is sa lyts hjir moat eins elts wol in kear yn it bestjoer. At ik no nee sein hie dan hiene se oer in pear jier wol wer oankloppe”.

Toanielspylje dat is miskien wol ien fan syn grutste passy. Fanôf 1996 stiet hij elts jier op de planken yn it Doarpshûs yn Friens. Ferskeidene regisseurs meimakke, yn in protte karakters kropen. Johan fertelt dat hij syn rol yn it stik “It siet yn de loft” it moaiste fûn. “Myn maat hie in relaasje mei 3 stewardessen dy’t fansels neat fan inoar ôf wisten. Ja en dan witte je wol hoe at dit fjirder ferrint” Foar oankommend toanielseizoen leit it boekje al klear. Dizze binne noch fan foarrich jier doe’t mei Covid-19 alles ôfblaasd is. Johan kin aanst sa wer los!

Landbouwwerkweek van de Amersfoortse Berg. Alle treddeklassers van Havo/VWO gean 4 dagen útfanhûs bij in gastgesin yn Fryslân. Se leare it boerebedriuw op dizze manier better kennen, mar ek hoe’t is op it plattelân. Johan wie in pear wike ferlyn op dizze skoalle om te fertellen oer dizze dagen. “Froeger koene je dan noch wol grapkes meitsje en fertelle dat wij bijgelyks gjin mobiels ha. Se witte no al folle mear krekt troch dy mobiels” seit Johan. Yn de hjerstfakânsje komme dizze bern wer nei Fryslan. Oan de ein fan de dagen binne se kapot, mar ek litte sommigen harren fan in hiele oare kant sjen. “Soks is moai, dêr dogge je it ek foar”

De Merke. Johan wit it net seker mear mar hij tinkt dat hij fanôf 2003 yn de merkekommisje sit. “Alles is moai oan de merke toch! Elk jier feroaret der wol wer wat, de tiden feroarje ek. De útdaging sit der yn in jûn hielendal slagje te litten”. Johan jout ek oan dat it altyd mar ôfwachtsjen is at in aktiviteit slagget as net. “Wat it iene jier in grut súkses is kin it jier derop wol hielendal neat wêze. Is it de activiteit, binne it de minsken dy’t net mear wolle, ha se der gjin tiid mear foar. Wist do it?”

Johan regelt al in pear jier de bands op de boppeseal en op freeds bûten. “It leafst gean ik dr in kear hinne om te hearren en te sjen. Ik gean ek wolris nei hun oefenromte at se gjin optredens ha. Dit is wol gesellich, It kostet wol tiid mar sa bin je eins ek efkes op stap no”. Mar ek hjir yn feroarje de tiden. Bookingsbureau’s stjoere no linkjes nei You-Tube wêr’t je de bands sjen en heare kinne. Spitich fynt Johan, it is dochs oars sa. Mar net allinne de bands regelje. Sa op de Merke komt der fan alles op je paad. “Hoe langer at je der yn sitte, dan komt soks fansels. Je groeie hjir ek yn” jout Johan oan.

“De merke is yn de rin fan de jierren feroare. Foarhinne wie it wat makliker allegear. Fyts ‘m der yn en kûpke stekke, aktiviteiten fan wat jierren lyn. Mei in pear minsken de kop der foar om it yn inoar te setten. Mar der waard ek wol spul oernaam fan oare doarpen. Der binne allinne no hyltyd meer regels fanút de gemeente. Je sitte mei keurmerken en oansprakelikens. Fansels is dit in goeie saak, it makket allinne ek dat we hjir net sa gau mear foar kieze. Op de bern mei eins net besúnige wurde. Dat gong dit jier in bytsje mis. Dat kin net wer, dêr sille we de oare kear better om tinke”.

Oar jier is it Johan syn lêste merke as kommisjelid. “Ik ha se foar de merke efkes ferrast troch dit te melden. Nei myn siik wêzen merk ik dat ik it wat rêsticher oan dwaan moat. It is net mear sa as froeger. Ik doch it no allergear wol mar it is soms net altyd goed foar my. Froeger koene je net stikken mar dat is no over en uit. Ik bin yn 1x sa’n 10 jier âlder wurden”

Johan jout oan dat se by de merkekommisje sitte te springen om minsken. “Leafst fan ferskillende leeftiden, dêr krij je ek fariaasje fan. Jongeren ha faaks hiele oare ideeën”.

Neist dizze oprop om foaral yn de merkekommisje te stappen hopet Johan ek dat minsken komme op de evaluaasje jûn. ‘We heare graach wat goed gong mar ek de ferbetterpunten. Ideeën oer thema’s en oars. Alles is wolkom. Kom! 

Johan hoopt jim dus te treffen yn de kroech tidens de evaluaasje jûn. De kofje mar miskien ek wol in kâld bierke stiet foar jim klear.

Joke en Janet  


September 2022

Swin-Swette verbinding 25 jaar!
Het is alweer 25 jaar geleden dat Reduzum Súd en de Swin-Swette verbinding werden gerealiseerd. Dat is niet allemaal zonder slag of stoot gegaan binnen de armlastige gemeente Boarnsterhim.

Na de gemeentelijke herindeling kreeg doarpsbelang eind jaren 80 te maken met problematiek binnen het dorp. Het dorp verkeerde in een slechte staat en het aantal inwoners liep terug. Jongeren en starters trokken weg uit Reduzum. De gemeente Boarnsterhim had geen geld om het dorp op te knappen en ook de woningbouwvereniging wilde niet in Reduzum investeren. Na de nodige discussies werd het idee geopperd te gaan bouwen op de ijsbaan. Dit plan leefde ook het meest onder de inwoners van Reduzum. Ondertussen wilde het in de besluitvorming niet vlotten om het plan gerealiseerd te krijgen.

Reduzum-Súd
Eind 1993 namen drie inwoners van Reduzum, Geert Couperus, Rein Fluitman en Jan Galama (in eerste instantie was Jan Wiersma er ook bij betrokken, maar moest om gezondheidsredenen afhaken) het initiatief tot de oprichting van Reduzum Súd B.V. met als doel een uitbreidingsplan in het dorp te realiseren.

Rein Fluitman, Jan Galama en Geert Couperus

Er waren de nodige bedenkingen: volgens deskundigen van de gemeente was dit niet mogelijk en de politiek vond het ook een riskante onderneming. De initiatiefnemers waren desondanks van mening dat het realistisch was.

Na het doorrekenen van het plan stelden de initiatiefnemers voor, dat na het realiseren van het plan 75% van het resultaat gebruikt zou worden voor voorzieningen in en om het uitbreidingsplan en in Reduzum. Met de IJsclub werd overleg gevoerd over een vervangende plek bij de D.S. Bangmastrjitte en werd de grond gekocht van de Nederlands Hervormde Kerk.
Begin 1994 werd de eerste paal geslagen en werden er 27 woningen gerealiseerd. Eind 1994 was het uitbreidingsplan voor het grootste gedeelte ingevuld.

Verbinding Swin Swette
Ondertussen kwamen ook de gesprekken op gang over de toekomst en de mogelijke realisatie van de verbinding Swin-Swette. Ook werd gekeken naar de mogelijkheid om een jachthaven te realiseren. Er werden uiteindelijk de nodige subsidies gevonden.

Het plan omvatte een verbinding en uitdieping van de vaarroute vanaf Reduzum Súd naar de Wite Brêge, het verhogen van een aantal landbouwbruggen en het verhogen van de Wite Brêge naar 1,85m. Vanuit het ministerie, de provincie en de gemeente (subsidieverleners) werd aangegeven dat de werkzaamheden door het dorp zelf moesten worden uitgevoerd, wat inhield dat de gehele verantwoording van het werk en de risico’s die daaraan waren verbonden moesten worden gedragen door Reduzum Súd BV.

Er werd besloten in de zomer van 1996 een dochter BV op te richten genaamd Swin Swette BV. De directie hiervan werd gevoerd door Jan Galama en Geert Couperus en het doel van deze BV was de voltooiing van de vaarverbinding Swin-Swette en het verhogen van de Wite Brêge. Zij hebben de opdracht gegeven aan Oranjewoud om de werkzaamheden te coördineren.

In de het najaar van 1996 en het voorjaar van 1997 werden de werkzaamheden aan Reduzum Súd, de Wite Brêge, de verbinding Swin-Swette, de haven en de drie landbouwbruggen voltooid.

Bij de jachthaven aan het parkeerterrein kwam een paal met vlaggenmasten te staan. Op de paal is een plaquette aangebracht met de datum van de voltooiing van de aanleg van de Swin-Swette verbinding.

De vaarverbinding is een verbinding geworden tussen het kleiweidegebied en de Friese meren en vanuit de meren een snellere verbinding naar Leeuwarden.

We hebben de afgelopen jaren gezien dat er veel gebruik van wordt gemaakt, vooral door sloepen en andere kleine boten. De BV maakte uiteindelijk 2 ton winst en hiermee werden een nieuwe ijsbaan en een verbouwing van de basisschool gerealiseerd en werd er geld gestoken in het windmolenproject.

Door het in eigen beheer opzetten van de woonwijk Reduzum Súd, door de vier aanjagers van de plannen Geert Couperus, Rein Fluitman, Jan Galama en Jan Wiersma (in de aanloopperiode) geflankeerd door doarpsbelang, heeft Reduzum al jaren in Nederland een voorbeeldfunctie gehad voor burgerinitiatieven en dat is iets waar we als Reduzum trots op mogen zijn.

Dirk Vermeulen.